Historia petanque - od gry prowansalskiej do sportu

Historia petanque zaczyna się na południu Francji, w Prowansji, a dokładnie w mieście La Ciotat koło Marsylii. To stamtąd wywodzi się współczesna odmiana tej gry. Jak jednak lokalna zabawa stała się dyscypliną z własną federacją międzynarodową? W tym artykule znajdziesz wyjaśnienie w trzech częściach: jest to opis początków i legendy, pochodzenia nazwy oraz powstania federacji i pierwszych mistrzostw świata, a przy datach sprawdzisz też, w których miejscach źródła się różnią.

Początki petanque i legenda z La Ciotat

Poprzedniczką petanque jest gra prowansalska, a jej cechą jest to, że zawodnik musi wykonać rozbieg przed rzutem i że rozgrywka toczy się na większych dystansach niż w petanque. Właśnie ten rozbieg stał się punktem wyjścia dla zmian, które dały początek nowej odmianie. Rzut z miejsca to zatem cecha, która odróżnia petanque od jego prowansalskiego pierwowzoru.

Według lokalnej tradycji pomysłodawcą był gracz cierpiący na rewmatyzm. Nie mógł się rozpędzać tak jak w grze prowansalskiej, więc zasady dostosowano do rzutu wykonywanego z miejsca. Jest to opowieść przekazywana lokalnie, dlatego należy ją traktować jako tradycję, a jej szczegóły jako element legendy miasta. Dokładne daty i nazwiska bywają zresztą w źródłach różne.

Francuska federacja przyjmuje rok 1910 jako początek petanque w obecnej formie, choć część źródeł podaje rok 1907. Jest to rozbieżność, która pokazuje, że historia petanque może być opisywana niejednolicie. Z rokiem 1910 literatura wiąże także pierwszy oficjalny turniej w La Ciotat. Dlatego to miasto jest naturalnym punktem odniesienia dla każdego, kto chce poznać historię petanque.

Skąd wzięła się nazwa petanque?

Nazwa pochodzi z prowansalskiego określenia pès tancats, które oznacza stopy w ziemi. Podobne znaczenie ma francuska forma pieds tanqués, czyli dosłownie stopy zakotwiczone.

Nazwa dobrze oddaje również różnicę wobec poprzedniczki. W grze prowansalskiej charakter rozgrywki wyznacza rozbieg, a w petanque rzut wykonuje się z miejsca, dlatego określenie nawiązujące do stóp w ziemi odróżnia obie odmiany już na poziomie samego słowa.

Federacja międzynarodowa i pierwsze mistrzostwa świata

Z lokalnej rozrywki petanque stało się sportem o zasięgu międzynarodowym. FIPJP, czyli Międzynarodowa Federacja Pétanque i Gry Prowansalskiej, została założona 8 marca 1958 roku w Marsylii, a więc w mieście, koło którego leży La Ciotat. Utworzyło ją siedem państw członkowskich. W nazwie organizacji znalazła się również gra prowansalska, co podkreśla wspólne korzenie obu odmian i przypomina, że ta historia nie zaczęła się od zera.

Rok później odbył się kolejny ważny krok. W 1959 roku w Spa w Belgii rozegrano pierwsze mistrzostwa świata w trójkach mężczyzn. Od tego momentu historia petanque jest opowieścią nie tylko o jednym mieście w Prowansji, ale także o turniejach z udziałem zawodników z różnych krajów.

Jeśli przyjąć rok 1910 jako początek, od pierwszego oficjalnego turnieju w La Ciotat do założenia federacji w 1958 roku upłynęło prawie pół wieku. Od federacji do pierwszych mistrzostw świata minął zaledwie rok. Ta różnica pokazuje, że po powstaniu FIPJP wydarzenia następowały znacznie szybciej niż w pierwszych dekadach.

Jak widzisz, jest to dyscyplina, która powstała z drobnej lokalnej zabawy i ma własną federację oraz mistrzostwa świata.