niedziela, 8 lipca 2018

Bule nabijane gwożdziami

Bule nabijane gwożdziami



Aiguines, małe miasteczko w Haut-Var, położone u przełomów rzeki Verdon i nad brzegiem jeziora Sainte Croix jest doskonałym przykładem działalności tokarskiej, której początki sięgają XVI wieku. Wytwarzanie bul z gwoździowanego drewna miało z kolei swoje apogeum w dwóch ostatnich dziesięcioleciach XIX wieku i trzech pierwszych dziesięcioleciach XX wieku.
Rzemiosło to rozwinęło się dzięki wielu czynnikom:
  • sprzyjająca roślinność leśna, wolne warunki prowadzenia działalności oraz kontekst rolniczo-pasterski wymagający wsparcia przez dodatkowe dochody;
  • surowcem jest bukszpan, którego korzenie przybierają formę dużych kul. Sękate włókna tego drewna zapewniają z kolei dużą wytrzymałość.
Konieczne są trzy etapy:
·        Ścięcie drzew
·        Obróbka tokarska drewna
·        Ozdobienie gwoździami.

Ścięcie drzew:

Wyposażony w chlebak i w laskę, ścinacz wyruszał wczesnym rankiem, jeszcze przed wschodem słońca. Niesie z sobą: piłę do ścinania pni, motykę, nóż albo mały toporek przeznaczony do obcinania niepotrzebnych gałęzi i solidny powróz do związania wiązki. Powrót bywał często męczący, ponieważ trudno było pokonać strome zbocza, a wiązka ważyła od 40 do 50 kg.

Obróbka tokarska:

Warsztaty tokarskie były wyposażone albo w tokarki na pedał i ramię albo tokarki z kołem zamachowym. Piły taśmowe i inne narzędzia uzupełniały sprzęt. Ociosane bule poddawano obróbce tokarskiej. W ten sposób otrzymywano surową bulę zwaną „białą bulą”.

Okucie:

Specjalność ta była przywilejem kobiet. Siedząc przed pniem, okuwały bule według przygotowanego wzoru. Stałe tempo, szybki rytm, niestrudzenie powtarzane gesty, regularne nabijanie gwoździ czyniły z tego rzemiosła bardzo męczące i uciążliwe zajęcie. Młotki, wyciągacze do gwoździ i szczypce biegały w kobiecych rękach, napełniając miasteczko dźwięcznymi odgłosami stukania. Dobra „kowalka” mogła wybić pięć par bul w ciągu jednego dnia.
Różne rodzaje gwoździowania
Istnieją tu dwie kategorie:
  • bądź bule „zwyczajne”, generalnie sprzedawane tuzinami;
  • bądź bule „oryginalne”, przeznaczone dla amatorów, zindywidualizowane, opatrzone specjalnymi znakami, wykonywanymi z gwoździ miedzianych lub mosiężnych.
Gwoździowanie wykonywano:


  • bądź w układzie łuskowym przy użyciu gwoździ żelaznych, wyżarzanych, grubszych lub cieńszych. Układane były w formie ciasnej spirali, w której nowe gwoździe częściowo zachodziły na poprzednio ułożone;
  • bądź w układzie równoległym, przy użyciu gwoździ z pełnymi główkami: szlifowanych, gwoździ z łebkami ściętymi w formie stożka lub gwoździ pół-kulistych (dynie). W grze prowansalskiej, a następnie w pétanque wykorzystywano najczęściej bule gwoździowane w układzie łuskowym, zaś bule liońskie były wytwarzane z gwoździowaniem równoległym.
Korzystając z podstawowej techniki kulek z pustym środkiem w 1923 r. Vincent Mille i Paul Courtieu wynaleźli bule z brązu. W ten sposób narodziła się „pełna” kula odlewana. Kule takie nie były już wytwarzane rzemieślniczo, lecz przemysłowo. Kilka lat później narodziły się z kolei kule stalowe.
W roku 1928 Jean Blanc zastrzegł swój pierwszy patent, wytworzony na zasadzie kucia (2 dwie wytłoczone i zespawane skorupy). Technika ciągle się rozwijała i dzisiejsze kule są owocem bardzo zaawansowanej technologii.

 

 

Cel


Termin ten pojawia się w 1245 roku i pochodzi od dawnego skandynawskiego słowa „butr”, które oznacza: mały kawałek pnia.
Etymologię tę odnajdujemy w sformułowaniu: de but en blanc (oznaczającym: od celu w blank, czyli wprost, bezpośrednio).
W istocie bowiem łucznicy i kusznicy ustawiali się z reguły na pniu drzewa i starali się trafić strzałą w „blank”, którym była centralna część tarczy. Cel to oficjalny termin, który pojawił się w regulaminie federacji.
Ten jakże pożądany przedmiot występuje również pod innymi określeniami:
świnka, świneczka, mały, osesek, ścieżka, chłopczyk, maluch, mistrz, dzieciak, maluszek, cycek, korek, zysk, sędzia, minister, żandarm
Cel w pétanque jest drewniany (z drewna bukszpanowego lub bukowego), a jego średnica waha się od 25 do 35 mm.
Cele są albo polerowane, albo lakierowane lub nawet kolorowane. Produkcja rzemieślnicza celów wykonywana jest w Jura, gdzie mają swoją siedzibę Zakłady Monneret.

Fanny, bogini bul

Czymże byłaby historia najstarszej gry świata bez Fanny? W grze w bule, jeśli boleśnie przegracie 13 do 0, będziecie ją całować. Dzisiaj całowanie Fanny nie ma w sobie niczego uwłaczającego, to część naszego kulturowego dziedzictwa.