czwartek, 21 czerwca 2018

Jak dobrać kule ?



Jak dobrać kule ?

Przed nadchodzącym sezonem wielu graczy zastanawia się pewnie nad zakupem nowych kul do gry. Wybór nie jest łatwy. Mnogość firm i proponowanych modeli jest ogromna a i dylematów stojących przed graczem nie mniej. Wystarczy nadmienić, że sama firma INTEGRALE posiada w swoim asortymencie ponad 2500 możliwych kombinacji kul (różne wielkości, waga, nacięcia, rodzaj stali) - mnożąc to przez ilość firm produkujących kule otrzymamy kilkanaście tysięcy możliwości. Poradzić sobie z tym nie jest łatwo, nikt nie prowadzi niezależnych testów kul, które pozawalałyby odnaleźć się w gąszczu możliwych wyborów. Ten, którego dokonamy będzie więc w dużej mierze intuicyjny i często oparty na zdaniu innych graczy, którzy takie kule już posiadają. Jest jednak kilka wskazówek, które pozwalają nam w pewnym stopniu poradzić sobie z tym problemem.
Jakiego typu parametry powinniśmy wziąć pod uwagę podejmując decyzję o zakupie kul –
-  przeznaczenie kul
-  waga i wielkości kul
-  twardość kul
-  teren na którym zamierzamy grać
-  rodzaj materiału z którego kule zostały zrobione
-  producent kul
-  zasobność naszego portfela
-  własne przyzwyczajenia


Jaki rozmiar i waga kuli ?

Jak wiadomo w petanque można grać kulami, których rozmiar mieści się pomiędzy 70,5 i 80 mm. To aż 9,5 mm różnicy…spróbujmy sobie to zwizualizować…

.


Co ciekawe nasza ręka jest w stanie te różnice wychwycić.
Naszym zadaniem będzie tak dobrać średnicę kuli aby jak najwygodniej leżała nam w dłoni. W tym celu skorzystajmy z tabeli, która w przybliżeniu naprowadzi nas na właściwy rozmiar.

Puentujący
Rozmiar
dłoni
średnica
waga
140mm
70,5mm
670g
150mm
71mm
670g
160mm
71mm
690g
170mm
72mm
700g
180mm
73mm
700g
190mm
74mm
700g
200mm
75mm
710g
210mm
76mm
710g
220mm
76/77mm
720g
230mm
77mm
720g
240mm
78mm
730g
Strzelec
Rozmiar
dłoni
średnica
waga
140mm
70,5mm
650g
150mm
71mm
680g
160mm
72mm
690g
170mm
73mm
690g
180mm
74mm
690g
190mm
75mm
690g
200mm
76mm
700g
210mm
77mm
700g
220mm
78mm
710g
230mm
79mm
710g
240mm
80mm
720g


Jeśli mamy taką możliwość to spróbujmy też porzucać kulami różnych rozmiarów, którymi grają nasi znajomi. Zacznijmy od mniejszych średnic i przechodźmy stopniowo do większych. W momencie kiedy poczujemy, że kula jest dla nas za duża cofnijmy się o rozmiar  i zakończmy doświadczenie..
Możemy odwiedzić tez stronę La Boule Noire, na której znajduje się interaktywna miarka ( tam musimy zmierzyć nasz najdłuższy palec (tzw. fakerka)  i podać wagę ciała.
Interaktywna miarka znajduje się też na stronie La Boule Bleue, ale ona z kolei wymaga od nas podania odległości od czubka fakerka do czubka kciuka.
Wyniki tam uzyskane będą prawdopodobnie niższe niż te powszechnie przyjęte. Wynika to w pewnym sensie z  regionalności tej marki i faktu, iż w Prowansji gra się zasadniczo kulami mniejszymi i lżejszymi ze względu na teren (gładki i z pochyłościami)
Dla przykładu,  znany nam z finału Le Marsellaise triplet Bettoni, Passo, Daude….


…grał następującymi zestawami

Jean-Yves Bettoni                 - 71/680
Michel Schatz (Passo)           - 73/700
Jean-Pierre Daudet                - 73/680

Panowie na cherlawych nie wyglądają a kuleczki mają tycie...



Do czego kule mają nam służyć ?

Do rzucania , to oczywiste…chodzi raczej o to czy skłaniamy się bardziej ku pozycji puentera, wybijającego czy środkowego gracza w triplecie. Generalna zasada mówi, że puentujący grają kulami mniejszymi  (71,72,73) , cięższymi (710,720,730) i twardszymi ( 130  do 140 kg/mm) wybijający zaś kulami większymi ( 75,76) lżejszymi ( okolice 680 gramów) i z miękkiej stali (110 – 120 kg/mm). Środkowi natomiast wybierają rozwiązania pośrednie.

Rodzaj stali .
Kule do petanque zasadniczo produkuje się z dwóch rodzajów stali ;
- stali nierdzewnej (INOX) – kule nie korodują i nie wymagają okresowej opieki, są miłe w dotyku i mniej chropowate.
- stali węglowej (CARBON) – kule te wymagają opieki i okresowego oliwienia w celu uniknięcia wystąpienia rdzy na powierzchni kuli. Mają dość chropowatą powierzchnię i są mniej przyjemne w dotyku. Są jednak gracze, którzy lubią ten „szorstki pocałunek”.
- wyjątkiem jest kula As de Carreau  firmy INTEGRALE, która wykonana jest ze stopu miedzi i aluminium. 
Ostatnimi czasy pojawiły się też na rynku kule tzw. nowej generacji, mające domieszki chromu, molibdenu czy niklu.

Twardość stali.
Kule do petanque mogą być produkowane w przedziale twardości od 110 do 140 kg/mm. Gdyby ktoś był bardzo zainteresowany to odsyłam http://pl.wikipedia.org/wiki/Skala_twardo%C5%9Bci_Vickersa

Generalnie istnieją cztery grupy twardości kul do petanque

- dure - twarde                       – 130 kg/mm i 140 kg/mm
Kule przeznaczone zdecydowanie dla puentujacych. Bardzo dobrze zachowują się na terenach piaszczystych jak i kamienistych . Cechuje je doskonała kalibracja i mała ścieralność. Kule na lata.
                       
- semi -soft -pół miękkie        - 120 kg/mm i 125 kg/mm
Kule przeznaczone dla graczy uniwersalnych. Bardzo dobre do pojedynków tete a tete i graczy środkowych wymagających bycia przygotowanym tak na puentowanie jak i na wybijanie.

- soft czyli miękkie               – 110 kg/mm i 115 kg/mm.
Kule przeznaczone dla wybijających charakteryzujące się małym współczynnikiem odbicia potrzebnym przy wybijaniu.

- durete + twardość + (kule OBUTa) -  przez specjalny proces utwardzania stali producent     stworzył kulę miękką w twardym płaszczu dobrą tak dla puentujących jak i dla strzelających. Kule uniwersalne o wysokich parametrach.


Poniższy wykres obrazuje różnice w zachowaniu się różnych typów kul stalowych.(na przykładzie kul firmy OBUT)







Z nacięciami czy bez ?

I znowu istnieje generalna zasada w myśl której kule z nacięciami służą  głównie  puentującym ( kule nacięte lepiej kleją się do ręki umożliwiając lepsze podkręcenie a po upadku na ziemię, jeśli są podkręcone, szybciej się zatrzymują) kule gładkie zaś wybijającym (lepiej „wychodzą” z ręki w czasie strzału). Istnieje też wiele kombinacji pośrednich dających naprawdę duży wybór.

Wybór kul w zależności od terenu

Jednym z kluczy do sukcesu w grze w petanque jest odpowiedni dobór kul do terenu, na którym zamierzamy grać. Ma to znaczenie zwłaszcza w przypadku puentujących, którzy siłą rzeczy narażeni są na kaprysy nawierzchni. I tak …
- teren płaski z pochyłościami – kule mniejsze (71 do 73) i lżejsze (okolice 680g. ) mocno nacięte.
- teren równy, płaski z drobnymi kamyczkami  - kule większe (75,76) i dość ciężkie
( powyżej 700g.) – będą lepiej pokonywały przeszkody.
- teren mokry lub z głębokim żwirkiem – kule małe będą „tonęły” logiczne jest więc użycie kul większych  (75,76) i lżejszych  (okolice 680g.)
- teren twardy – doradza się używać kul „miękkich i ciężkich” tak do puentowania jak i do strzału z uwagi na lepszą absorpcję siły uderzeniowej.


Wybór producenta

Dla jednych nie będzie to miało żadnego znaczenia , inni przywiązują do wyboru firmy duże znaczenie. Często o doborze kul decyduje ich uroda, sposób nacinania,  historia firmy, czy przywiązanie do danego producenta bądź po prostu możliwość kupienia tych bądź innych kul.. Na przestrzeni lat sposób produkcji kul nie zmieniał się specjalnie. Zmieniały się jednak materiały. Stal nierdzewna, węglowa, stopy miedzi, stal z domieszkami pozwoliły na różnego rodzaju eksperymenty, które zaowocowały różnymi rodzajami:  X, XX ,ZX ,SUPER , 110,120 RL ,GTI, STRX, STRA, 2110 itp. Każda z firm przekonuje nas do siebie rozmaitymi określeniami kul „antirebound” „Rigorous balancing „”Equilibrage  réglementaire”” Very good balancing” opisując doskonałość i perfekcję wykonania swoich kul…



Indywidualne preferencje
Powyższe wywody biorą w łeb gdy tylko zaczniemy rozmawiać z poszczególnymi graczami o ich preferencjach. W ich wyborach nie sposób znaleźć jakiejkolwiek systematyki . Puenter  grający  kulami o wadze 670 g. czy wybijający rzucający kulami 750g. nie należą do rzadkości . Co więcej, są to doświadczeni gracze i trudno zarzucić im brak skuteczności. Najczęściej słyszy się zdania ”a wiesz, ja zawsze grałem takimi małymi i lekkimi kulami, dużymi to ja nie lubię „ - a nasz rozmówca ręce ma jak bochny, „daj spokój, takich lekkich to ja nie czuję w ogóle, dla mnie to kula musi ważyć, wiesz….”
Czasem bywa tak, że gracz  pożycza od kogoś kule bo swoich nie zabrał, zapomniał czy żona mu schowała…: )) No i nie są to TE kule tylko już trochę cięższe, lżejsze, większe bądź mniejsze…i zaczyna się „dramat”- przerzuty, przestarzały…Rozpacz rysująca się na twarzy gracza zdaje się krzyczeć „Gdybym tylko miał swoje kule !!”. Pokazuje to jak ważny i niejednokrotnie decydujący o skutecznej grze, jest czynnik psychologiczny - sama świadomość „grania SWOIMI kulami”.
Reasumując, warto próbować i poszukiwać …pożyczać od znajomych i przeprowadzać doświadczenia…jak mawiają ….szukajcie a znajdziecie! : )

Uwagi dla początkujących
Jeśli waszą przygodę z petanque zaczynaliście od kul chińskich miedzianych (wierzchnia warstwa chromu dość szybko się ściera ukazując stop miedzi) to jesteście prawdopodobnie przyzwyczajeni do rozmiaru ok.73mm i wagi od 715 do 730 gramów ( kule te mają kłopot z utrzymaniem jednolitej wagi ) Decydując się na zakup kul profesjonalnych  warto posiłkować się powyższymi radami jak i wymiarami z tabeli, nie bać się kul lżejszych czy cięższych, eksperymentować po prostu.

Jacek Woliński